EN – English DE – Deutsch
Nauka · literatura

Biblioteka literatury

Wybrane prace o karaczanach – od klasycznych kluczy i monografii fauny Polski po najnowsze badania i bazy danych. Pozycje oznaczone „otwarty dostęp” można przeczytać za darmo.

33 pozycji

Karaczany Polski i Europy Środkowej

Faunistyka, klucze, katalogi i nowe stwierdzenia.

  1. Bazyluk W. (1977) . Blattodea et Mantodea. Karaczany i modliszki (Insecta) . Fauna Polski 6, PWN, Warszawa

    Podstawowa monografia karaczanów i modliszek Polski. PL otwarty dostęp

  2. Bazyluk W. (1956) . Karaczany – Blattodea; Modliszki – Mantodea . Klucze do oznaczania owadów Polski, PTE, Warszawa

    Klasyczny polski klucz do oznaczania. PL

  3. Żurawlew P., Grobelny S., Orzechowski R., Radzikowski P., Rutkowski T. (2022) . New data on the distribution of cockroaches (Blattodea) and earwigs (Dermaptera) in Poland . Fragmenta Faunistica 65(1): 11–24 · DOI 10.3161/00159301FF2022.65.1.011

    Najnowsze dane o rozmieszczeniu 6 gatunków karaczanów w Polsce (145 stanowisk, 1957–2021). EN otwarty dostęp

  4. Żurawlew P., Vlk R., Kapusta B., Radzikowski P., Grabowski M. (2024) . Ectobius vittiventris (Costa, 1847) – pierwsze stwierdzenie w Polsce / first record in Poland . Fragmenta Faunistica 67(2): 113–119 · DOI 10.3161/00159301FF2024.67.2.113

    Pierwsze potwierdzone (także DNA) stwierdzenie tego rozprzestrzeniającego się gatunku w Polsce. EN otwarty dostęp

  5. Liana A. (2002) . Prostoskrzydłe (Orthoptera s.l.) . Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce, s. 115–121

    Rozdział czerwonej listy obejmujący też karaczany; podaje 16 gatunków w Polsce, z czego ok. 6 w siedliskach naturalnych. PL otwarty dostęp

  6. Kočárek P., Holuša J., Vidlička Ľ. (2005) . Blattaria, Mantodea, Orthoptera & Dermaptera of the Czech and Slovak Republics. Illustrated key . Kabourek, Zlín

    Najpraktyczniejszy współczesny klucz z regionu sąsiadującego z Polską. CZ/EN

  7. Vidlička Ľ. (2001) . Blattaria – šváby; Mantodea – modlivky (Insecta: Orthopteroidea) . Fauna Slovenska, Veda, Bratislava

    Słowacki tom fauny – bliski odpowiednik monografii Bazyluka. SK

  8. Bohn H. (2004) . The Blattoptera fauna of Switzerland and the adjacent regions of France, Italy and Austria I. The species of the sylvestris-group of Ectobius . Spixiana 27: 253–285

    Rewizja grupy Ectobius sylvestris – ważna dla polskich zadomek. EN otwarty dostęp

  9. Baur H., Landau Lüscher I., Müller G. et al. (2004) . Taxonomie der Bernstein-Waldschabe Ectobius vittiventris (A. Costa, 1847) und ihre Verbreitung in der Schweiz . Revue suisse de Zoologie 111(2): 395–424

    Taksonomia i biologia Ectobius vittiventris (pojawy dorosłych, prawdopodobnie 2-letni cykl). DE otwarty dostęp

  10. Bohn H., Chládek F. (2011) . Revision of the maculata-group of Phyllodromica: species from Central Europe . Arthropod Systematics & Phylogeny 69(1): 3–54 · DOI 10.3897/asp.69.e31735

    Rewizja grupy Phyllodromica maculata, do której należy gatunek notowany w Polsce. EN otwarty dostęp

  11. Husemann M. et al. (2021) . Verbreitung der Bernstein-Waldschabe Ectobius vittiventris (A. Costa, 1847) in Deutschland mit dem Erstnachweis für Niedersachsen . Articulata 36: 9–22

    Ekspansja Ectobius vittiventris na północ przez Niemcy – tło dla stwierdzenia w Polsce. DE otwarty dostęp

  12. Köhler G., Bohn H. (2011) . Rote Liste der Wildschaben (Blattoptera) Deutschlands . Naturschutz und Biologische Vielfalt 70(3): 609–625

    Czerwona lista dziko żyjących karaczanów Niemiec. DE otwarty dostęp

  13. Heller K.-G., Bohn H., Haas F., Willemse F., de Jong Y. (2016) . Fauna Europaea: Orthopteroid orders . Biodiversity Data Journal 4: e8905

    Praca opisująca listę Fauna Europaea, w tym karaczany Europy. EN otwarty dostęp

  14. Prostoskrzydłe (Orthoptera) Polski . Karaczany – opisy gatunków

    Polskie opisy gatunków z polskimi nazwami i oceną występowania. PL otwarty dostęp

Systematyka i biologia

Podstawowe monografie i prace o pokrewieństwach karaczanów i termitów.

  1. Bell W.J., Roth L.M., Nalepa C.A. (2007) . Cockroaches: Ecology, Behavior, and Natural History . Johns Hopkins University Press, Baltimore

    Standardowe kompendium biologii i zachowania karaczanów. EN

  2. Bell W.J., Adiyodi K.G. (red.) (1982) . The American Cockroach . Chapman and Hall, London

    Klasyczna monografia biologii i fizjologii karaczana amerykańskiego. EN

  3. Roth L.M. (2003) . Systematics and phylogeny of cockroaches (Dictyoptera: Blattaria) . Oriental Insects 37: 1–186 · DOI 10.1080/00305316.2003.10417344

    Podsumowanie wyższej klasyfikacji karaczanów autorstwa L.M. Rotha. EN

  4. Inward D., Beccaloni G., Eggleton P. (2007) . Death of an order: a comprehensive molecular phylogenetic study confirms that termites are eusocial cockroaches . Biology Letters 3(3): 331–335

    Przełomowa praca: termity to społeczne karaczany. EN otwarty dostęp

  5. Djernæs M., Klass K.-D., Picker M.D., Damgaard J. (2012) . Phylogeny of cockroaches (Insecta, Dictyoptera, Blattodea), with placement of aberrant taxa and exploration of out-group sampling . Systematic Entomology 37(1): 65–83 · DOI 10.1111/j.1365-3113.2011.00598.x

    Duża wielogenowa filogeneza rodzin karaczanów. EN

  6. Evangelista D.A. et al. (2019) . An integrative phylogenomic approach illuminates the evolutionary history of cockroaches and termites (Blattodea) . Proceedings of the Royal Society B 286: 20182076 · DOI 10.1098/rspb.2018.2076

    Aktualny szkielet drzewa rodowego karaczanów i termitów (ok. 2370 genów). EN otwarty dostęp

  7. Wipfler B. et al. (2019) . Evolutionary history of Polyneoptera and its implications for our understanding of early winged insects . PNAS 116(8): 3024–3029 · DOI 10.1073/pnas.1817794116

    Miejsce karaczanów wśród owadów prostoskrzydłopodobnych (Polyneoptera). EN

Hodowla

Książki, badania i sprawdzone strony o utrzymaniu karaczanów.

  1. McMonigle O. (2017) . For the Love of Cockroaches: Husbandry, Biology, and History of Pet and Feeder Blattodea . Coachwhip Publications

    Najobszerniejsza książka o hodowli karaczanów, z opisami gatunków. EN

  2. McMonigle O., Willis R. (2000) . Allpet Roaches: Care and Identification Handbook for the Pet and Feeder Cockroaches

    Krótki, starszy poradnik: pokarm, pojemniki, rozmnażanie, gatunki. EN

  3. Wu H., Hu X.P., Appel A.G. (2017) . Temperature-dependent development and thermal sensitivity of Blaptica dubia (Blattodea: Blaberidae) . Journal of Economic Entomology 110(2) · DOI 10.1093/jee/tow278

    Badanie wpływu temperatury na rozwój Blaptica dubia: 7 stadiów nimfalnych, rozwój przy 20–30 °C. EN

  4. Wu H. (2013) . Biology of Blaptica dubia (Blattodea: Blaberidae) . praca magisterska / MSc thesis, Auburn University

    Darmowy pełny tekst o biologii najpopularniejszego karaczana karmowego. EN otwarty dostęp

  5. Amateur Entomologists’ Society . Cockroach caresheet

    Karta hodowlana brytyjskiego towarzystwa entomologicznego. EN otwarty dostęp

  6. Kandilian K. . Roach Crossing – cockroach husbandry guide

    Praktyczne notatki hodowlane specjalisty utrzymującego ponad 100 gatunków. EN otwarty dostęp

Bazy danych i narzędzia

Katalogi taksonomiczne, dane o występowaniu i repozytoria z darmowymi pełnymi tekstami.

  1. Beccaloni G.W. (2014–) . Cockroach Species File Online

    Światowy katalog taksonomiczny karaczanów – podstawowe źródło nazw. EN otwarty dostęp

  2. iNaturalist . Blattodea – przewodnik / guide

    Obserwacje obywatelskie i pomoc w oznaczaniu ze zdjęć. EN otwarty dostęp

  3. BioLib.cz . Karty taksonów karaczanów / cockroach taxon profiles

    Czeska baza taksonomiczna ze zdjęciami i nazwami w wielu językach, także po polsku. CZ/EN otwarty dostęp

  4. BioMap . Bibliografia i dane o występowaniu (Bazyluk, Liana i inni)

    Polska baza literatury i stwierdzeń – starsze prace o karaczanach. PL/EN otwarty dostęp

  5. RCIN . Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych PAN

    Darmowe pełne teksty „Fragmenta Faunistica”, „Fauny Polski” i innych prac. PL/EN otwarty dostęp

  6. IOP PAN Kraków . Gatunki obce w Polsce – Blattella germanica

    Oficjalna karta gatunku obcego dla karaczana prusaka. PL/EN otwarty dostęp

Znasz ważną pracę, której tu brakuje? Napisz – dopiszę ją.